Dəri prik testi (dəri sınaqları)
Dəri prik testi bilək və ya kürək dərisinə kiçik miqdarda allergen tətbiq edilməklə aparılan müayinədir. Nəticə adətən 15–20 dəqiqə ərzində hazır olur və xəstə reaksiyanı öz gözü ilə görür.
Dəri prik testi (dəri sınaqları) nədir?
Dəri prik testi allerqik xəstəliklərin diaqnostikasında ən çox istifadə olunan üsullardan biridir. Dərinin üzərinə şübhəli allergenlərdən kiçik damcılar qoyulur və həmin nöqtədə dərinin ən üst qatı çox incə bir lansetlə cızılır. Əgər orqanizm həmin allergenə həssasdırsa, bir neçə dəqiqə ərzində o nöqtədə qaşınan qabarıq (papula) və qızartı əmələ gəlir. Testin əsas üstünlüyü nəticənin sürətli olması və xəstənin reaksiyanı öz gözü ilə görməsidir — bu, müalicəyə inamı və əməletməni artırır.
Kimlərə tövsiyə olunur?
- İl boyu və ya mövsümi olaraq ardıcıl asqıran, burnu tutulan xəstələr
- LOR həkimində müalicə alan, lakin nəticə qısamüddətli olanlar
- Gözləri sulanan, qaşınan və şişən, göz həkimində davamlı nəticə almayanlar
- Gecə və səhərə yaxın boğucu öskürəkdən oyananlar
- Kəskin qoxu, parfüm və ya tüstüdən nəfəs darlığı yaşayanlar
- Müəyyən qidalardan sonra səpki, qaşınma və ödem yaranan xəstələr
- Dərmana qarşı reaksiya vermiş xəstələr
Necə aparılır?
- Həkim şikayətlərinizi dinləyir və hansı allergen qrupunun sınanacağını müəyyənləşdirir
- Bilək və ya kürək dərisi təmizlənir və allergen damcıları nişanlanmış sıra ilə qoyulur
- Hər damcının üzərindən dərinin üst qatı incə lansetlə yüngülcə cızılır
- Müqayisə üçün müsbət və mənfi nəzarət nöqtələri də qoyulur
- 15–20 dəqiqə gözlənilir, bu müddətdə nahiyəyə toxunulmur
- Həkim qabarıq və qızartıların ölçüsünü ölçərək nəticəni şərh edir
Müayinə necə görünür?
Aşağıdakı şəkillər real qəbullardan götürülüb. Şəxsi məlumat və tanınma riski daşıyan detallar çıxarılıb.
Şəkillər yalnız maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Oxşar görünüş fərqli xəstəliklərdə də ola bilər — şəklə baxaraq özünüzə diaqnoz qoymayın.
Hazırlıq
- Qəbul etdiyiniz bütün dərmanların siyahısını həkiminizə bildirin
- Antihistamin preparatlar nəticəyə təsir edir — hansını nə vaxt dayandırmaq lazım olduğunu həkiminizdən soruşun
- Dərmanı özbaşına kəsməyin — dayandırma qaydasını yalnız həkim müəyyən edir
- Test nahiyəsinə (bilək, kürək) həmin gün krem sürtməyin
- Qısaqol və ya rahat soyunulan geyimlə gəlin
Dərmanı özbaşına dayandırmayın. Test öncəsi hansı preparatın nə vaxt dayandırılacağını yalnız sizi qəbul edən həkim müəyyən edir.
Nəticə nə deməkdir?
Müsbət nəticə həmin maddəyə həssaslıq olduğunu göstərir. Lakin həssaslıq tək başına "bu qidanı yeyə bilməzsiniz" demək deyil. Nəticə mütləq sizin şikayətlərinizlə birlikdə şərh olunmalıdır: əgər müsbət çıxan allergen real həyatda sizdə əlamət yaratmırsa, həkim onu klinik əhəmiyyətsiz saya bilər. Eyni şəkildə mənfi nəticə də dəyərlidir — bu, şikayətlərin başqa səbəbini axtarmağa istiqamət verir.
Tez-tez verilən suallar
Test ağrılıdırmı? İynə vurulurmu?
Adi inyeksiya vurulmur. Dərinin yalnız ən üst qatı incə lansetlə cızılır. Əksər xəstələr, o cümlədən uşaqlar, bunu yüngül qıcıqlanma kimi təsvir edir.
Nəticə nə vaxt hazır olur?
Adətən 15–20 dəqiqə ərzində. Nəticəni həmin qəbulda öyrənirsiniz.
Uşaqlara edilə bilərmi?
Bəli, uşaqlarda geniş istifadə olunur. Yaşa uyğun olub-olmadığına həkim qərar verir.
Antihistamin içmişəm, test edilə bilərmi?
Antihistaminlər reaksiyanı yatıraraq yalançı mənfi nəticə verə bilər. Bu səbəbdən test tarixini həkiminizlə əvvəlcədən planlaşdırmaq lazımdır.
Test zamanı ağır reaksiya riski varmı?
Prik testi tibbi şəraitdə, nəzarət altında aparılır. Ciddi reaksiya nadirdir, lakin məhz buna görə test evdə deyil, klinikada edilir.
Əlaqəli mövzular
Bu səhifə ümumi maarifləndirmə üçündür. Müayinənin sizə uyğun olub-olmadığına, hazırlıq qaydasına və nəticənin şərhinə yalnız sizi qəbul edən həkim qərar verir. Son yenilənmə: 2026-08-02.