Yama (patch) testi
Yama testi kontakt dermatitin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün şübhəli maddələrin kürək dərisinə yapışdırılması və bir neçə gün sonra qiymətləndirilməsi ilə aparılır.
Yama (patch) testi nədir?
Yama (patch) testi gecikmiş tipli allerqik reaksiyaların — yəni təmasdan saatlar və ya günlər sonra ortaya çıxan kontakt allergiyanın — səbəbini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur. Dəri prik testindən fərqli olaraq nəticə dəqiqələrlə deyil, günlərlə ölçülür, çünki bu reaksiya mexanizmi fərqlidir. Test zamanı şübhəli maddələr xüsusi yapışqan lentlərlə kürək dərisinə yerləşdirilir və müəyyən müddət saxlanılır.
Kimlərə tövsiyə olunur?
- Əllərində, üzündə və ya bədəninin müəyyən nahiyəsində təkrarlanan qızartı və qaşınma olanlar
- Kosmetika, saç və qaş boyası, ətir istifadəsindən sonra reaksiya verənlər
- İş yerində kimyəvi maddələrlə təmasda olanlar
- Zinət əşyası, saat, kəmər altında qızartı yaranan xəstələr
- Uzun müddət keçməyən, səbəbi bilinməyən dermatiti olanlar
Necə aparılır?
- Şübhəli maddələr — həm standart seriya, həm də sizin gətirdiyiniz məhsullar — seçilir
- Maddələr xüsusi lentlərlə kürək dərisinə yapışdırılır və nişanlanır
- Lentlər müəyyən müddət (adətən bir neçə gün) dəridə qalır
- Lentlər çıxarıldıqdan sonra dəri qiymətləndirilir
- Gecikmiş reaksiyanı görmək üçün bir müddət sonra təkrar baxış aparılır
Hazırlıq
- Test günü və sonrakı günlər kürəyinizi islatmamağa hazır olun — duş qaydası həkim tərəfindən izah edilir
- Test müddətində güclü tərləmə yaradan idmandan çəkinin
- İstifadə etdiyiniz kosmetika və iş materiallarını özünüzlə gətirin
- Kürək nahiyəsində aktiv səpki varsa həkiminizə bildirin — test təxirə salına bilər
- Günəş yanığı olan dəridə test aparılmır
Dərmanı özbaşına dayandırmayın. Test öncəsi hansı preparatın nə vaxt dayandırılacağını yalnız sizi qəbul edən həkim müəyyən edir.
Nəticə nə deməkdir?
Müsbət nəticə həmin maddəyə kontakt allergiya olduğunu göstərir və praktik olaraq ən dəyərli məlumatdır: artıq nədən qaçmalı olduğunuzu dəqiq bilirsiniz. Həkim sizə hansı məhsul qruplarında bu maddənin gizləndiyini və tərkib siyahısında hansı adlarla yazıldığını izah edir. Bu, çox vaxt illərlə davam edən şikayətin həllinə aparır.
Tez-tez verilən suallar
Test neçə gün çəkir?
Yama testi bir gündə bitmir — lentlərin dəridə qalması və sonrakı qiymətləndirmə üçün bir neçə gün ərzində təkrar baxış lazımdır.
Test zamanı çimə bilərəmmi?
Test nahiyəsi quru saxlanılmalıdır. Dəqiq qaydanı həkiminiz izah edir.
Öz kosmetikamı gətirə bilərəmmi?
Bəli, bu çox faydalıdır. İstifadə etdiyiniz məhsullar testə daxil edilə bilər.
Prik testi ilə fərqi nədir?
Prik testi sürətli (dəqiqələr) reaksiyaları, yama testi isə gecikmiş (günlər) kontakt reaksiyaları araşdırır. Fərqli mexanizmlər üçün fərqli testlər.
Əlaqəli mövzular
Bu səhifə ümumi maarifləndirmə üçündür. Müayinənin sizə uyğun olub-olmadığına, hazırlıq qaydasına və nəticənin şərhinə yalnız sizi qəbul edən həkim qərar verir. Son yenilənmə: 2026-08-02.